Palliatieve zorg | Euthanasie

 

Als huisarts ben ik niet tegen euthanasie. Ik begrijp de wensen en overwegingen van de patiënt en diens familie, maar het blijft een zeer beladen onderwerp. Ik zal u nader uitleggen over de begrippen, de procedures en mijn standpunt als huisarts hierin.

Euthanasie is het actief beëindigen van een mensenleven in een ongeneeslijk en terminaal ziekbed, door een arts. Er moet aan een zestal criteria zijn voldaan, wil een arts, volgens de vigerende strafwetregels, euthanasie correct uitvoeren.

Het allerbelangrijkste zijn de twee voorwaarden waaraan voldaan moet zijn. Er moet sprake zijn van uitzichtloos en ondraaglijk lijden. Dit zijn de twee meest abstracte bepalingen in de wet, de meest invoelbare en tegelijkertijd de twee moeilijkst interpreteerbare regels.

Ik wil ook de begrippen actieve en passieve euthanasie uit de wereld helpen. Euthanasie is altijd een actieve handeling die onherroepelijk tot de dood leidt, mits aan alle criteria volgens de wet is voldaan. Er bestaat dus geen passieve euthanasie. Wat wel bestaat is hulp bij zelfdoding, dat is de vorm van euthanasie waarbij de patiënt zelf de dodelijke medicatie inneemt en de arts aanwezig is gedurende het hele proces tot de dood is ingetreden. Wat ook bestaat is het staken van zinloos medisch handelen, bijvoorbeeld bij prematuren en comateuze patiënten in het ziekenhuis. Dit is fundamenteel anders dan euthanasie, omdat het geen levensbeëindigende handeling betreft, maar het gaat om staken van zinloze medische behandeling. Euthanasie mag nooit toegepast worden bij een patiënt die comateus, geestelijk beperkt of veels te jong is om zich te kunnen uiten (baby’s en zeer jonge kinderen).

Wanneer is er sprake van uitzichtloos en ondraaglijk lijden?

In elk geval moet er sprake zijn van een onomstreden ziekte, dat ongeneeslijk is en onherroepelijk leidt tot de dood. De meest voorkomende ziekten zijn kanker, hartziekten, longziekten en neurologische ziekten. Er zijn een heel scala aan minder bekende, maar desalniettemin bedreigende ziekten waar euthanasie voor in aanmerking zou kunnen komen, maar dat voert te ver om hier verder op in te gaan. Het meest controversieel is als euthanasie voor een psychische ziekte wordt toegediend. In Nederland heeft zich een spraakmakende casus voorgedaan, waar een psychiater bij een patiënt, die aan een psychische ziekte leed, uiteindelijk euthanasie werd verricht. Er volgden vele en zeer langdurige juridische, maar eveneens medisch-ethische procedures en discussies, waar de boeken vandaag de dag nog niet over gesloten zijn. Ik zal als huisarts ook nooit euthanasie bij een psychisch ziektebeeld toepassen. Ik voel mij daartoe onbevoegd en onbekwaam.

Waar moet de arts nog meer aan voldoen alvorens euthanasie wettelijk is toegestaan?

  • Een arts moet overtuigd zijn van ondraaglijk en uitzichtloos lijden, door de vele consultaties en visites aan huis en de gesprekken met de patiënt en diens familie.
  • Een arts zal, bij herhaling, uit monde van uitsluitend de patiënt te verstaan hebben gekregen dat hij of zij geëuthanaseerd wil worden. Deze wens moet zowel door een daartoe mentaal competente patiënt worden uitgesproken, als duurzaam worden uitgesproken (in de tijd over meerdere gesprekken).
  • De arts moet dit verzoek ook schriftelijk en ondertekend van patiënt op papier hebben, dat niet gedateerd mag zijn. In de regel zal een schriftelijke verklaring niet ouder dan drie maanden volstaan.
  • Een arts zal een tweede arts moeten inschakelen, dit betreft een SCEN-arts. Een SCEN-arts kan een huisarts of specialist zijn met aanvullende bekwaamheden om patiënten in de laatste levensfase en de diverse omstandigheden te kunnen beoordelen. Deze arts heeft bovengemiddelde kennis en ervaring in levensbeëindigende handelingen. SCEN staat voor Steun en Consultatie bij Euthanasie in Nederland. Een SCEN-arts beoordeeld en toetst daarmee of euthanasie geoorloofd is. Deze arts ondersteunt uw huisarts in diens beleid, maar kan ook een andere mening zijn toegedaan, daar waar twijfel is over de kernbegrippen: uitzichtloos en ondraaglijk, of als er twijfel is over de uitgeputheid van de andere palliatieve behandelingen, om juist het leven draaglijker te maken. Een SCEN-arts is onafhankelijk en zal nooit zelf de euthanasie verrichten.
  • Als het moment van euthanasie daar is dan zal de arts samen met de apotheek afspraken maken voor wat betreft de juiste euthanatica (geneesmiddelen voor euthanasie) en zal de arts vooraf de GGD-arts (gemeentelijk lijkschouwer) inlichten over diens voornemens.
  • Uiteindelijk is het moment van euthanasie daar en zal na afloop nog een gesprek met de nabestaanden, c.q. de familie, plaatsvinden en zal uw arts deze opvangen waar nodig. De GGD-arts zal zelf komen schouwen en een gesprek voeren met de huisarts, evenals alle vooraf geregelde noodzakelijke papieren uit het dossier meenemen na de doodsverklaring. Immers, euthanasie betreft een niet natuurlijke dood en is de enige situatie in het strafrecht, waar een arts vrijgesproken kan worden van moord, mits aan alle voorwaarden is voldaan. De huidige praktijk en ervaring leren dat alle partijen zich in hoge mate hieraan houden en dat deze wet goed werkt.

Hoe kijk ik persoonlijk tegen euthanasie?

Zoals eerder aangegeven ben ik er als arts en als mens niet op tegen. Immers, ik ben een fervente voorstaander van het fundamentele recht van de mens op zelfbeschikking. Als de patiënt dit heeft uitgesproken, dan zal ik deze wens serieus benaderen en doorvragen op de echtheid ervan. Ik wil kwijt dat ik euthanasie een emotioneel belastende gebeurtenis vind. Immers, ik ben geen arts geworden om te doden, maar om te genezen. Het vergt een andere denkwijze en ik moet er als arts ook klaar voor zijn. Wat veel mensen vaak vergeten, ingegeven door de overvloed van emoties, is dat er twee mensen in hoofdzaak bij euthanasie betrokken zijn. Hierbij laat ik de familie bewust buiten beschouwing. Euthanasie is exclusief iets tussen arts en patiënt. Alleen als beiden er klaar voor zijn, kunnen alle overwegingen en processen aangaande euthanasie ten uitvoer gebracht worden. De meeste euthanasievragen en zelfs procedures eindigen niet in euthanasie. Er kunnen verschillende factoren een rol spelen waarom deze vraag uiteindelijk niet in euthanasie eindigt. Uiteindelijk gaat het erom dat de patiënt, met of zonder euthanasie, in de laatste levensfase op de meest adequaat mogelijke manier wordt behandeld en begeleidt. Daar zal ik mij altijd voor inzetten. Ik denk dat er heden ten dage minder plaats is voor of noodzaak tot euthanasie, omdat de palliatieve behandelmogelijkheden de laatste jaren sterk zijn verbeterd. Ook is palliatieve sedatie een goed alternatief voor de wens tot euthanasie. Als arts zal ik deze opties altijd goed bespreken.

Bestaat er een euthanasiepil of pil van Drion?

De pil van Drion heeft de afgelopen jaren herhaaldelijk de aandacht gekregen in de discussie over het recht van mensen die levensmoe zijn die graag met een soort euthanasiepil dood willen. Deze pil bestaat niet en de discussie valt ook buiten het euthanasiedomein, immers, er is geen sprake van een dodelijke ziekte. Of er sprake is van uitzichtloos en ondraaglijk lijden, zullen de meningen over verdeeld blijven, immers de patiënt ervaart dat wel, maar de artsen en naasten niet. In elk geval is er twijfel en bij twijfel kan er nooit sprake zijn dat een arts meehelpt aan het actief beëindigen van een mensenleven. Het is een maatschappelijke discussie die de komende jaren fel gevoerd zal worden, maar ik denk dat de maatschappij in deze geen beslag kan leggen op de arts om zich hiervoor te lenen.

M.R.M. van Philips, huisarts-echografist-reizigersgeneeskundige-luchtvaartgeneeskundige
Geert Groteplein 28A
1813 BM Alkmaar
Telefoon: 072 – 5113193
Fax: 072 – 5208808
Spoed: 072 – 5113193, keuze 1

info@huisdokteronline.nl
www.huisdokteronline.nl

luchtvaartgeneeskundige

Doctor on Board logo
  • Recente ontwikkelingen

    Door omstandigheden in de praktijk nemen wij maatregelen om spreekuren en visitetijden beter te organiseren. We hebben 1 huisarts en soms een waarnemer. Lees meer hierover...Lees meer
  • Nieuw: vliegmedische keuringen bij Doctor on Board

    Marcel van Philips, huisarts, MD en AME is vanaf 6 juni 2017 gecertificeerd voor de uitvoering van vliegmedische keuringen. Doctor on Board is het medium waar men zich aanmeldt voor de vliegmedische keuringen voor privé piloten, meer info vind je op www.doctoronboard.nl. Hij biedt klasse 2 (PPL) en LAPL keuringen aan. Leden van vliegscholen …Lees meer
  • Praktijk zonder aios

    De praktijk is vanaf half april tot september zonder aios.Lees meer
  • Praktijk open voor nieuwe inschrijvingen

    De praktijk is geopend voor nieuwe patiënten voor postcodes 1813 en 1814 in Alkmaar-Zuid. Als u zich uit onvrede met uw eigen huisarts bij ons wilt inschrijven, verlangen wij dat u uw grieven aan ons kenbaar maakt. Wij kunnen er dan rekening mee houden. Uw huisarts en alle medewerkers stellen een open en …Lees meer
  • Niet verschenen zonder bericht moet betalen

    De praktijk moet uit noodzaak een no-show tarief hanteren. Tarieven 2016 staan hieronder. Als u niet verschijnt op afspraak zonder bericht, dan kost dat u €10 bij een enkel consult, €20 bij een dubbel consult  en €40 voor 40 minuten bij de praktijkondersteuner, als ingeschreven patiënt. Deze bedragen zijn niet …Lees meer